La vetkuro de Salk kaj Sabin (Esperanto)
Voĉo de Esperantujo publikigis antaŭ 24 tagoj en Esperanto Ĉu ne?
Ni ne povas montri ĉi tiun filmeton al vi, ĉar viaj agordoj pri kuketoj ne permesas tion al ni.
Por rigardi kaj re-agordi viajn kuketojn, vizitu la paĝon Kuketoj.
Vi povas daŭre spekti la filmeton ĉe la originala platformo:
Originala paĝo
Spekti filmon ĉe Tubaro ne ŝtelas la spekton de Jutubo. La spekto enkalkuliĝas en ambaŭ Tubaro kaj Jutubo. Mi komprenas.
- 0 Spektoj
- Komentu!
- 0
Via ŝato/malŝato, ankaŭ viaj ĝenro-proponoj por ĉi tiu afiŝo estas konservita nur en Tubaro, ili ne estas sendataj ekster niaj serviloj. Simile, la statistikoj pri la afiŝo (spektoj, ŝatoj, komentoj ktp), ankaŭ aliaj atribuoj, ekzemple ĝenroj, venas de Tubaro mem. Ili neniel estas rilataj al tiuj ĉe la originala platformo. Mi komprenas.
Viaj signaloj pri problemoj rilate ĉi tiun afiŝon estos sendataj nur al la administrantoj de Tubaro. Ĉi tiu funkcio neniel estas rilata al ebla simila eco ĉe la originala platformo de la filmo. Por raporti problemon al la administrantoj de la originala platformo, uzu la raportofunkcion ĉe tiu platformo. Mi komprenas.
Priskribo
En nia magazino, temas pri la drama kaj intensa scienca vetkuro por malkovri vakcinon kontraŭ polio, rakonto kiu kombinas brilan medicinon kun profunda persona rivaleco.
Dum la unua duono de la dudeka jarcento, neniu malsano vekis tiom da teruro en la koroj de gepatroj kiel poliomjelito, aŭ simple polio. Ĝi estis nevidebla malamiko, kiu ĉiusomere transformis ĝojajn ludejojn kaj publikajn naĝejojn en lokojn de danĝero. Polio estas tre infekta viruso, kiu invadas la nervan sistemon kaj povas kaŭzi tutan paralizon en nur malmultaj horoj. Kvankam ĝi povis trafi iun ajn, ĝi ĉefe celis infanojn sub la aĝo de kvin jaroj. Por unu el ĉiu du cent infektitoj, la rezulto estis nereigebla paralizo, kaj inter kvin kaj dek procentoj de tiuj paralizitaj pacientoj mortis, kiam la viruso senmovigis la muskolojn necesajn por spiri. La bildo de vicoj da feraj pulmoj, tiuj grandegaj metalaj cilindroj, kiuj meĥanike helpis infanojn spiri, fariĝis la plej potenca kaj timiga simbolo de tiu epoko.
En ĉi tiu kunteksto de nacia angoro, aperis Jonas Salk. Naskita en Novjorko en mil naŭ cent dek kvar, Salk estis medicina esploristo ĉe la Universitato de Pittsburgh. Lia aliro al la problemo estis fundamenta: li kredis je inaktivigita virusa vakcino. La ideo estis simpla sed revolucia por tiu tempo. Uzante formaldehidon, Salk kaj lia teamo mortigis la polioviruson tiel, ke ĝi ne plu povis reproduktiĝi aŭ kaŭzi malsanon, sed ĝi ankoraŭ povis esti rekonata de la homa imunsistemo. Se oni injektus ĉi tiun senvivan viruson en homon, la korpo produktus antikorpojn por protekti sin kontraŭ la vivanta viruso en la estonteco.
Post sukcesaj provoj ĉe malgrandaj grupoj, inkluzive de li mem kaj lia propra familio, Salk gvidis tion, kion oni nomis la plej granda medicina eksperimento en la historio. En mil naŭ cent kvindek kvar, unu miliono ok cent mil infanoj, konataj kiel la Polio-Pioniroj, partoprenis en giganta kampanjo de provaj injektoj. La tuta usona nacio atendis kun granda streĉo. Fine, la dek-duan de aprilo, mil naŭ cent kvindek kvin, venis la anonco: la vakcino de Salk estis sekura, potenca, kaj efika. Tiu tago estis festata preskaŭ kiel la fino de mondmilito. Homoj dancis en la stratoj, preĝejaj sonoriloj sonoris tra la lando, kaj Jonas Salk fariĝis tuja nacia heroo. Lia malemo profiti de la malkovro fariĝis legenda; kiam oni demandis al li, kiu posedas la patenton de la vakcino, li responde diris la famajn vortojn: Nu, la homoj, mi dirus. Ne ekzistas patento. Ĉu oni povus patenti la sunon?
Tamen, la triumfo estis mallonga. Baldaŭ post la komenco de amasa vakcinado en mil naŭ cent kvindek kvin, okazis katastrofo konata kiel la Akcidento de Cutter. Unu el la laboratorioj produktantaj la vakcinon ne plene inaktivigis la viruson en kelkaj aroj. Tiu eraro kaŭzis kvardek mil kazojn de polio, du cent kazojn de paralizo, kaj dek mortojn. Kvankam oni rapide korektis la procedurojn, ĉi tiu tragedio lasis profundan cikatron sur la publika fido kaj donis novan forton al la kritikantoj de la metodo de Salk.
Dum Jonas Salk estis festata kiel heroo, alia brila menso laboris en la ombro kun tute malsama strategio. Albert Sabin, naskita en Pollando en mil naŭ cent ses kaj poste elmigrinta al Usono, estis virologo ĉe la Universitato de Cincinnati. Sabin estis fundamenta rivalo de Salk, ne nur science sed ankaŭ persone. Li malkaŝe malestimis la laboron de Salk, nomante lin kuireja kemiisto kaj nura teĥnikisto. Laŭ Sabin, vera vakcino devis uzi vivan sed malfortigitan viruson, ne mortigitan.
La teorio de Sabin estis, ke perbuŝa vakcino, kiun oni povus gluti anstataŭ injekti, estus pli efika. Ĉar la polioviruso nature eniras la korpon tra la buŝo kaj multiĝas en la intestoj, Sabin kredis, ke vakcino devas krei imunecon ĝuste tie. Lia vakcino, kreita per malfortigo de la viruso tra multaj generacioj en ne-homaj ĉeloj, havis plurajn grandegajn avantaĝojn. Unue, ĝi estis facile administrebla; oni nur bezonis du gutojn sur sukerpeco. Due, ĝi kreis tion, kion ni nomas grupa imuneco. Infanoj vakcinitaj per la metodo de Sabin povis transdoni la malfortigitan viruson al aliaj ne-vakcinitaj homoj, tiel nerekte protektante la tutan komunumon kaj haltigante la cirkuladon de la sovaĝa viruso.
Tamen, pro la timo post la Akcidento de Cutter kaj la jam ekzistanta sukceso de Salk en Usono, Sabin trovis malfacilaĵojn por fari grandskalajn provojn en sia propra lando. Li turnis sin al la internacia scenejo, kaj en ironia turno de la Malvarma Milito, li trovis kunlaboron en Sovetunio. En la malfruaj mil naŭ cent kvindekaj jaroj, milionoj da homoj en la komunista bloko ricevis la vakcinon de Sabin. La provoj estis eksterordinare sukcesaj. Ili pruvis, ke la viva-atenuita vakcino estis ne nur sekura, sed eble eĉ pli potenca ol la inaktivigita versio de Salk por elradikigi la malsanon entute.
La rivaleco inter la du viroj fariĝis amara. Sabin kredis, ke lia vakcino estas la nura vojo al fina venko, dum Salk avertis pri la danĝeroj de viva viruso, kiu teorie povus remuti…
![Hacking Languages With Programming [VBLOG #040]](https://i.ytimg.com/vi/Lem5lZIGr1Q/default.jpg)
