La DNA de la normanoj de Sicilio – 1
Esperanto/EsperantaRetradio/Welker publikigis hieraŭ en Esperanto Ĉu ne?
Neniu ĝenro specifite.
Proponu ĝenrojn
Ni ne povas montri ĉi tiun filmeton al vi, ĉar viaj agordoj pri kuketoj ne permesas tion al ni.
Por rigardi kaj re-agordi viajn kuketojn, vizitu la paĝon Kuketoj.
Vi povas daŭre spekti la filmeton ĉe la originala platformo:
Originala paĝo
Spekti filmon ĉe Tubaro ne ŝtelas la spekton de Jutubo. La spekto enkalkuliĝas en ambaŭ Tubaro kaj Jutubo. Mi komprenas.
- 0 Spektoj
- Komentu!
- 0
Via ŝato/malŝato, ankaŭ viaj ĝenro-proponoj por ĉi tiu afiŝo estas konservita nur en Tubaro, ili ne estas sendataj ekster niaj serviloj. Simile, la statistikoj pri la afiŝo (spektoj, ŝatoj, komentoj ktp), ankaŭ aliaj atribuoj, ekzemple ĝenroj, venas de Tubaro mem. Ili neniel estas rilataj al tiuj ĉe la originala platformo. Mi komprenas.
Viaj signaloj pri problemoj rilate ĉi tiun afiŝon estos sendataj nur al la administrantoj de Tubaro. Ĉi tiu funkcio neniel estas rilata al ebla simila eco ĉe la originala platformo de la filmo. Por raporti problemon al la administrantoj de la originala platformo, uzu la raportofunkcion ĉe tiu platformo. Mi komprenas.
Priskribo
Antaŭ kelkaj jaroj mi publikigis en ĉi tiu kanalo du videojn pri la Normanoj (https://www.youtube.com/watch?v=ebu_dO0L-ww, https://www.youtube.com/watch?v=jB-PNx3ZsYY&t=8s). Bonvolu aŭskulti ilian enhavon.
Hodiaŭ mi publikigas la tradukon de parto de la teksto de itala video titolita “I Normanni Non Erano Chi Pensavamo” (La normanoj ne estis kiuj ni pensis – https://www.youtube.com/watch?v=wjJYe90wdSg&t=9s) el la kanalo “DNA Rivelato” (DNA malkaŝita).
Kiel en antaŭaj videoj, mi igis specialan aplikaĵon (https://www.youtube-transcript.io) transkribi la italan tekston, iomete mallongigis kaj ŝanĝis ĝin (sen ŝanĝi la enhavon) kaj igis ChatGPT traduki tiun version al Esperanto.
Jen la teksto:
Estas vorto, kiu en la itala ankoraŭ sonas fremde. “Normanni” devenas de la normana vorto “Nordmanni”, tiu estas, la viroj de la nordo, la posteuloj de la vikingoj, kiuj en la jaro 911 ekloĝis en Normandio, en la nordo de Francio, post jardekoj da rab-atakoj laŭlonge de la eŭropaj marbordoj. Kaj jarcenton poste tiuj posteuloj malsupreniris en Italion, konkeris la sudon, konkeris Sicilion, kaj fondis unu el la plej sofistikaj mezepokaj regnoj de Eŭropo.
La historio memoras ilin kiel nordajn militistojn, heredantojn de la vikinga tradicio, portantojn de skandinava kulturo, kiu enradikiĝis en la antikva histo de Mediteraneo. Sed kiam genetikistoj analizis la DNA-on de la normanoj, entombigitaj en la tombejoj de Sicilio kaj Suda Italio, ili trovis ion, kion neniu atendis.
Por kompreni tion, kion la DNA trovis, necesas kompreni, kiuj vere estis la normanoj antaŭ ol ili alvenis en Italion.
En 911 ilia prapatro Rollo, norvega vikinga ĉefo, subskribis kun la reĝo de Francio la traktaton de Saint-Clair-sur-Epte kaj ricevis Normandion kiel feŭdon de la franca krono kaj konvertiĝis al kristanismo. Li edziĝis al virino de franka loka nobelaro, kaj liaj infanoj kreskis en miksita mondo inter la tradicio de la patro kaj tiu de la patrino.
La sekva generacio jam parolis malpli la norenan kaj pli la malnovfrancan lingvon. Ĝi ricevis kristanan edukadon, frekventis la karolidan kortegon, edziĝis kaj edziniĝis en la loka franka nobelaro. La sekva generacio estis preskaŭ tute asimilita en la frankan. En malpli ol unu jarcento la normanoj de Normandio ĉesis esti vikingoj laŭ kultura senco. Ili parolis la malnovfrancan kun kelkaj norddevenaj restaĵoj en la vortprovizo. Ili estis katolikaj kristanoj kaj konstruis abatejojn.
Kiam la normanoj komencis alveni en sudan Italion meze de la 11-a jarcento kiel pilgrimantoj, solduloj kaj aventuristoj serĉantaj riĉaĵon, ili jam estis malproksimaj de la origina skandinava DNA de siaj prapatroj de tri aŭ kvar generacioj antaŭe. Ili estis militistoj de Normandio, ne militistoj de Skandinavio, kulture similaj al la frankoj, bretonoj kaj aliaj popoloj de norda Francio.
Sed la tradicio postulis, ke ili estu normanoj, la viroj de la nordo. Kaj tiu tradicio havis en la historia rakontado multe pli da pezo ol tio, kion ilia sango reale portis.
Roberto Gviskardo kaj lia frato Roĝero konkeris Kalabrion kaj Sicilion dum jardekoj da tre malfacila milito. Sicilio tiam estis regata de la araboj, kiuj tenis ĝin dum preskaŭ du jarcentoj kaj transformis ĝin en unu el la plej prosperaj kaj kleraj regionoj de Mediteraneo.
La normanoj batalis kontraŭ la araboj, kontraŭ la bizancanoj, kiuj kontrolis parton de Kalabrio, kontraŭ la lombardaj princlandoj de la sudo, kiuj rezistis ilian ekspansion, kaj ili venkis. En 1072 Palermo falis post longa sieĝo. En 1091 la tuta Sicilio estis normana. Tiu konkero daŭris preskaŭ 30 jarojn, 30 jarojn da bataloj, sieĝoj, intertraktadoj, perfidoj kaj aliancoj. Kaj dum tiuj 30 jaroj la normanoj komencis miksiĝi kun la loĝantaroj, kiujn ili konkeris. Ili edziĝis al konvertiĝintaj arabaj virinoj, al grekaj virinoj de bizanca tradicio, kaj al filinoj de la lombardaj aristokrataroj de la sudo.
Roĝero la 1-a, la granda grafo, komprenis, ke regi tiel kompleksan insulon postulas ion pli ol glavon. Li komencis konstrui ion eksterordinaran: regnon, kie la araboj, kiuj kapitulacis, ne estis forpelitaj, sed integritaj en la administradon; kie la ortodoksaj grekoj konservis siajn preĝejojn, siajn episkopojn kaj siajn ritojn; kie la katolikoj havis siajn episkopojn kaj siajn benediktanajn monaĥejojn; kie la burokratio de la regno funkciis samtempe en tri lingvoj; kie araba scienco, romia jura tradicio kaj normana kavalira kulturo renkontiĝis en unu sola politika spaco senprecedenca en Eŭropo.
Lia filo Roĝero la 2-a portis tiun eksperimenton al ĝia kulmino. En 1130 li estis kronita reĝo de Sicilio. En lia kortego oni studis grekajn tekstojn pri medicino kaj filozofio tradukitajn el la araba. En lia kortego arabaj kaj grekaj funkciuloj laboris apud la normanaj kavaliroj. Li estis kristana reĝo, la plej potenca reĝo de Eŭropo, kaj konstruigis belegajn konstruaĵojn en la tiel nomata normana-araba-bizanca stilo (ekzemple la Palacan Kapelon ene de la Palaco de la Normanoj kaj la katedralon de