Insulino: Miraklo kaj etiko (Esperanto)
Voĉo de Esperantujo publikigis antaŭ 5 monatoj en Esperanto Ĉu ne?
Ni ne povas montri ĉi tiun filmeton al vi, ĉar viaj agordoj pri kuketoj ne permesas tion al ni.
Por rigardi kaj re-agordi viajn kuketojn, vizitu la paĝon Kuketoj.
Vi povas daŭre spekti la filmeton ĉe la originala platformo:
Originala paĝo
Spekti filmon ĉe Tubaro ne ŝtelas la spekton de Jutubo. La spekto enkalkuliĝas en ambaŭ Tubaro kaj Jutubo. Mi komprenas.
- 1 Spekto
- Komentu!
- 0
Via ŝato/malŝato, ankaŭ viaj ĝenro-proponoj por ĉi tiu afiŝo estas konservita nur en Tubaro, ili ne estas sendataj ekster niaj serviloj. Simile, la statistikoj pri la afiŝo (spektoj, ŝatoj, komentoj ktp), ankaŭ aliaj atribuoj, ekzemple ĝenroj, venas de Tubaro mem. Ili neniel estas rilataj al tiuj ĉe la originala platformo. Mi komprenas.
Viaj signaloj pri problemoj rilate ĉi tiun afiŝon estos sendataj nur al la administrantoj de Tubaro. Ĉi tiu funkcio neniel estas rilata al ebla simila eco ĉe la originala platformo de la filmo. Por raporti problemon al la administrantoj de la originala platformo, uzu la raportofunkcion ĉe tiu platformo. Mi komprenas.
Priskribo
En nia magazino, temas pri la malkovro de insulino, medicina revolucio naskita el malespero, scienca rivaleco kaj profunda etika sindonemo.
Antaŭ iom pli ol cent jaroj, diagnozo de diabeto de tipo unu estis esence mortkondamno. Por la pacientoj, plej ofte infanoj, la estonteco estis mallonga kaj kruela. Sen la kapablo prilabori sukeron, iliaj korpoj esence malsatmortis, negrave kiom multe ili manĝis. La sola disponebla kuracado en tiu epoko estis la tiel nomata malsat-dieto, popularigita de doktoro Frederick Allen. Pacientoj estis limigitaj al tiom malmultaj kalorioj, ke ili fariĝis vivantaj skeletoj. Kelkaj infanoj pezis malpli ol dudek kilogramojn antaŭ sia morto. Gepatroj devis elekti inter vidi sian infanon morti pro diabeto aŭ vidi lin malrapide konsumiĝi pro severa subnutrado. En ĉi tiu malhela kunteksto, juna kanada kirurgo nomata Frederick Banting havis ideon, kiu ŝanĝos la medicinan historion por ĉiam.
Frederick Banting ne estis specialisto pri diabeto. Fakte, li estis ortopedia kirurgo, kiu luktis por establi sian privatan praktikon en Londono, Ontario. Dum la nokto de la tridek-unua de oktobro, mil naŭ cent dudek, post legado de artikolo pri la pankreato por prepari prelegon, li ne povis dormi. Je la dua horo matene, li skribis dudek kvin vortojn en sian taglibron. Lia hipotezo estis, ke la pankreato produktas internan sekrecion, kiu kontrolas sukeron en la sango, sed ke pasintaj provoj izoli ĝin malsukcesis ĉar la digestaj enzimoj de la organo detruis tiun sekrecion dum la eltira procezo. Li kredis, ke ligante la duktojn de la pankreato, li povus kaŭzi la degeneron de la enzim-produktantaj ĉeloj, lasante nur la insuletojn de Langerhans sendifektaj por esti kolektitaj.
Kun ĉi tiu teorio, Banting vojaĝis al la Universitato de Toronto por renkonti profesoron John James Rickard Macleod, mondan fakulon pri karbohidrata metabolo. Komence, profesoro Macleod estis skeptika. Li sciis, ke multaj spertaj fiziologoj jam malsukcesis trovi ĉi tiun misteran substancon. Tamen, la persisto de Banting fine venkis. Macleod donis al li modestan laboratorion, dek hundojn por eksperimentado, kaj la helpon de studento nomata Charles Best. Charles Best estis elektita per lotumo inter li kaj alia studento, ĉar ambaŭ volis la someran laboron. Tiu hazarda momento decidus, kiu fariĝos mondfama sciencisto.
La laboro komenciĝis en majo de mil naŭ cent dudek unu. La kondiĉoj en la laboratorio estis teruraj. Estis unu el la plej varmaj someroj en la historio de Toronto, kaj la ĉambro sub la tegmento de la medicina konstruaĵo estis sufoka. La aero estis peza pro la odoro de kemiaĵoj kaj bestoj. Banting kaj Best laboris tagnokte, dormante sur la planko de la laboratorio por observi siajn hundojn. Ili komencis per la proceduro, kiun Banting imagis: ligi la pankreatajn duktojn de hundoj kaj atendi ses ĝis ok semajnojn por ke la organo degeneru. Post tiu periodo, ili forigis la restaĵon, pistis ĝin, kaj kreis ekstrakton, kiun ili nomis isletino.
La unua granda sukceso okazis la tridek-unuan de julio, mil naŭ cent dudek unu. Ili injektis sian ekstrakton en hundon, kiu estis preskaŭ mortanta pro diabeto post kiam oni forigis ĝian pankreaton. Mirinde, la nivelo de sukero en la sango de la hundo falis draste, kaj la besto fariĝis rimarkeble pli vigla. Ĉi tiu hundo, konata kiel hundo numero kvar cent dek, estis la unua pruvo, ke ili trovis ion specialan. Tamen, la vojo antaŭen estis plena de defioj. Multaj el la hundoj mortis pro infektoj aŭ pro la krudeco de la ekstrakto, kiu ofte estis toksa. Banting eĉ vendis sian aŭton por aĉeti pli da hundoj kiam la universitata provizo elĉerpiĝis.
Dum la aŭtuno de mil naŭ cent dudek unu, la skalo de la eksperimentoj pligrandiĝis. Profesoro Macleod, reveninte el ferio en Skotlando, rimarkis la gravecon de la rezultoj kaj direktis la tutan forton de sia fako al la projekto. Li sugestis ŝanĝi la nomon de islatino al insulino, el la latina vorto por insulo. Tamen, streĉiĝo komencis kreski inter Banting kaj Macleod. Banting sentis, ke la profesoro provas proprigi al si la meriton de la laboro, dum Macleod opiniis, ke Banting estas tro impulsema kaj mankas al li scienca rigo.
Por fari insulinon taŭga por homoj, ili bezonis pli puran substancon. La kruda ekstrakto kaŭzis febron kaj abscesojn ĉe la testbestoj. Ĉi tie eniris la scenon James Collip, biokemiisto kun sperto pri purigado de organikaj ekstraktoj. Collip laboris intense por trovi la ĝustan koncentriĝon de alkoholo, kiu povus apartigi la insulinon de la malutilaj proteinoj. Lia laboro estis tiel sekreta kaj decida, ke ĝi kaŭzis fizikan konfrontiĝon en la laboratorio kiam li rifuzis malkaŝi sian formulon al Banting. Oni diras, ke Banting, viro kun rapida kolero, eĉ kaptis Collip ĉe la kolumo dum unu kverelo.
Malgraŭ la personaj konfliktoj, la scienca progreso estis nehaltigebla. En januaro de mil naŭ cent dudek du, ili estis pretaj por la unua homa testo. La paciento estis Leonard Thompson, dek-kvar-jara knabo en la Ĝenerala Hospitalo d…
![[TridektagaDefio 04] Kiu estas via plej ŝatata Esperanta kanto, kaj kial? #30DRYC #Esperanto](https://i.ytimg.com/vi/Cp-ZfFarcYA/default.jpg)