Polisemio en Esperanto (1)

Esperanto/EsperantaRetradio/Welker publikigis antaŭ 1 jaro

04:11 esperanta

La statistikoj pri la afiŝo (spektoj, ŝatoj, komentoj) venas de Tubaro mem. Ili neniel estas rilataj al tiuj de la originala platformo.

Via ŝato/malŝato por ĉi tiu afiŝo estas konservita nur en Tubaro. Ĝi neniel estas sendata al la originala platformo.

Raporti la filmon

Priskribo

Ĉi tiu artikolo aperis la 30-an de julio de 2019 en la Esperanta RetRadio (www.esperantaretradio.blogspot.com). Jen la teksto:

Polisemio (el la antikva greka) estas la fakto, que io havas plurajn signifojn.
Pro tio oni uzas tiun terminon ankaŭ rilate vortojn, ĉar multaj el ili havas plurajn, almenaŭ du, signifojn.
Iam mi aŭdis, ke “en Esperanto – kontraŭe al naturaj lingvoj – ĉiu vorto havas nur ununuran signifon”.
Tiu kiu asertis tion laŭŝajne sciis ion pri Esperanto, sed ne sufiĉe, ĉar ĉiu esperantisto scias, ke tio ne veras; t.e., multaj Esperantaj vortoj havas du aŭ pli da signifoj. Verŝajne ne eblas, ke en lingvo kiu servu al normala komunikado en kompleksa socio ĉiu vorto havas nur unu signifon.
La aŭtoro de vikipedia artikolo pri Polisemio asertas, ke estas afero de “lingva ekonomio”, ke “por esprimi diversajn signifojn sufiĉas ununura vorto”, sed rilate Esperanton li atentigis pri jeno:
“En la esenco de Esperanto kuŝas tendenco, ke ne ekzistu tiom da ebloj [t.e. tiom da polisemiaj vortoj], kiuj povus konduki al konfuzo.”
Do ofte ni havas en la internacia lingvo du aŭ pli da vortoj por nur unu vorto en aliaj lingvoj. Mi montras nur malmultajn ekzemplojn el la portugala (maldekstre; Esperanto – dekstre).
Bala – kuglo; bombono
Banco – benko; banko
Carteira – monujo; skribo-tablo
Manga – mango; maniko
Pasta – pasto; teko; paperujo; ministra fako
Salto – salto; kalkanumo; akvo-falo;

Tamen ekzistas polisemio en Esperanto. Vidu la nombrojn de signifoj ekzemple de jenaj vortoj (laŭ PIV): kolizii – 2; folio – 3; freŝa – 4; movado – 5; montri – 6; klaso – 7; kontraŭ – 8 ; kolonio – 9; ktp. ktp.; de – 13.
Kiel estiĝas polisemio en naturaj lingvoj? Ĝi estas afero de la evoluo de tiuj lingvoj. Ekestas novaj sencoj, novaj faktoj en la socio, kaj iu komencas uzi por tio vortojn kiuj jam ekzistas, kaj aliaj samlingvanoj ripetas tiun uzon.
Esperanto estas tute alia. Ĝi estis kreita, artefarita. Zamenhof kreis la vortojn baziĝante ĉefe sur la latina, sed ankaŭ sur modernaj eŭropaj lingvoj. Li estis tute libera por krei vortojn, sed, ĉar li profitis de vortoj (pli ekzakte, radikoj de vortoj) de aliaj lingvoj, li ofte transponis ankaŭ la polisemion de tiuj vortoj al Esperanto.
Venontan mardon mi daŭrigos ĉi tiun artikolon.

Respondu

  • Via komento publikiĝos tuje, senkontrole. Bonvolu ne enmeti personajn informojn.
  • Malrespektaj aŭ insultaj komentoj povas esti forigitaj aŭ redaktitaj de administrantoj.
  • Komentoj afiŝataj ĉi tie venas nur de Tubaro kaj estas konservataj nur en Tubaro. Ili estas neniel sendataj al, aŭ ricevataj de la originala platformo de la filmo.

AŭtoAviadiloŜipoTrajno