Phineas Gage: cerbo ŝanĝita (Esperanto)
Voĉo de Esperantujo publikigis antaŭ 4 monatoj en Esperanto Ĉu ne?
Ni ne povas montri ĉi tiun filmeton al vi, ĉar viaj agordoj pri kuketoj ne permesas tion al ni.
Por rigardi kaj re-agordi viajn kuketojn, vizitu la paĝon Kuketoj.
Vi povas daŭre spekti la filmeton ĉe la originala platformo:
Originala paĝo
Spekti filmon ĉe Tubaro ne ŝtelas la spekton de Jutubo. La spekto enkalkuliĝas en ambaŭ Tubaro kaj Jutubo. Mi komprenas.
- 0 Spektoj
- Komentu!
- 0
Via ŝato/malŝato, ankaŭ viaj ĝenro-proponoj por ĉi tiu afiŝo estas konservita nur en Tubaro, ili ne estas sendataj ekster niaj serviloj. Simile, la statistikoj pri la afiŝo (spektoj, ŝatoj, komentoj ktp), ankaŭ aliaj atribuoj, ekzemple ĝenroj, venas de Tubaro mem. Ili neniel estas rilataj al tiuj ĉe la originala platformo. Mi komprenas.
Viaj signaloj pri problemoj rilate ĉi tiun afiŝon estos sendataj nur al la administrantoj de Tubaro. Ĉi tiu funkcio neniel estas rilata al ebla simila eco ĉe la originala platformo de la filmo. Por raporti problemon al la administrantoj de la originala platformo, uzu la raportofunkcion ĉe tiu platformo. Mi komprenas.
Priskribo
En nia magazino, temas pri la nekredebla historio de Phineas Gage, viro, kiu postvivis la trairon de fera stango tra sia cerbo, kaj kiel tiu akcidento por ĉiam ŝanĝis nian komprenon pri la homa menso.
Ni vojaĝu reen al la dektria de septembro de la jaro mil ok cent kvardek ok. En la malgranda urbo Cavendish, situanta en la usona ŝtato Vermonto, laboras fervojkonstrua teamo. La gvidanto de ĉi tiu teamo estas dudekkvarjara viro nomata Phineas Gage. Liaj dungantoj kaj kolegoj konsideras lin elstara laboristo. Li estas konata kiel inteligenta, ekvilibra, respondeca kaj tre lerta pri sia laboro. Lia tasko estas liberigi la vojon por la nova fervojo de Rutland kaj Burlington, kio ofte postulas eksplodigi grandajn rokojn.
Ĉi tiu laboro estas ekstreme danĝera kaj postulas grandan precizecon. Por fari eksplodigon, la laboristoj unue devas bori profundan truon en la roko. Poste, ili verŝas nigran pulvon en la truon kaj metas meĉon. Post tio, ili devas plenigi la reston de la truo per sablo aŭ argilo, kaj milde premi ĝin per longa fera stango. Ĉi tiu premado estas tre grava, ĉar la sablo certigas, ke la forto de la eksplodo direktiĝu malsupren en la rokon, anstataŭ simple elpafi supren kiel el kanono.
La fera stango, kiun Phineas Gage uzas, estas lia propra ilo, speciale farita de loka forĝisto. Ĝi estas impona kaj peza peco el fero. Ĝia longo estas tri futoj kaj sep coloj, kio estas proksimume unu metro kaj dek centimetroj. Ĝia diametro estas unu colo kaj kvarono, do ĉirkaŭ tri centimetroj, kaj ĝi pezas pli ol ses kilogramojn. Unu fino de la stango estas tute glata, dum la alia fino estas akrigita al pinto laŭlonge de proksimume tridek centimetroj.
Je la kvara kaj duono posttagmeze, la varma septembra suno brilas sur la laborejo. Phineas Gage plenumas sian kutiman rutinon. Li ĵus verŝis la eksplodan pulvon en la truon kaj prepariĝas meti la sablon. Subite, iu malantaŭ li vokas lian nomon. Gage turnas sian kapon por respondi al siaj viroj, lasante la feran stangon en la truo sen la protekta sabla tavolo. Kiam li turnas sin reen kaj movas la stangon, la fera pinto frotas kontraŭ la rando de la roko.
Tiu frotado kreas ununuran, fatalan fajreron.
En frakcio de sekundo, la nigra pulvo eksplodas kun terura bruo. La peza fera stango, puŝita de la grandega premo, elpafiĝas el la truo kiel raketo. Ĝi trafas Phineas Gage rekte en la vizaĝon. La akra pinto eniras lian maldekstran vangon, tuj sub la vangosto. Ĝi pasas malantaŭ lia maldekstra okulo, trapikas la bazon de lia kranio, kaj pasas rekte tra la frunta lobo de lia cerbo. Fine, la stango eliras el la supro de lia kapo, proksime al the mezo de lia kranio, lasante grandan truon.
La stango flugas tiel rapide, ke ĝi tute trairas lian kapon kaj alteriĝas proksimume dudek kvin metrojn for, kovrita de sango kaj cerba histo. La ĉeestantaj laboristoj estas terurigitaj. Ili aŭdas strangan, fajfantan sonon kaj atendas vidi sian estron fali morta sur la teron. Sed okazas io tute nekredebla. Phineas Gage ne nur restas viva, sed li eĉ ne perdas la konscion. Li sidas sur la tero dum kelkaj minutoj, parolas al siaj viroj, kaj kun ilia helpo, li kapablas marŝi tute memstare al proksima veturilo, kiu transportas lin al lia loĝejo.
Kiam la loka kuracisto, doktoro Edward Williams, alvenas al la gastejo de Gage proksimume tridek minutojn post la akcidento, li trovas la vunditon sidanta sur seĝo sur la verando. Gage estas tute trankvila kaj eĉ babilas kun la homoj ĉirkaŭ li. Kiam li vidas la kuraciston, li salutas lin per la famaj vortoj: Doktoro, jen sufiĉe da laboro por vi. Doktoro Williams komence ne kredas, ke fera stango povis tute trairi la kapon de la viro. Tamen, dum la ekzameno, Gage subite vomas. Pro la fizika streĉo de la vomado, granda kvanto da cerba histo eliras el la krania vundo kaj falas sur la plankon. Nur tiam la kuracisto plene komprenas la severecon de la situacio.
Baldaŭ poste, doktoro John Martyn Harlow, alia loka kuracisto, prenas sur sin la ĉefan respondecon pri la flegado de Gage. Doktoro Harlow purigas la vundon kun granda zorgo, forigas la liberajn ostopecojn, kaj bandaĝas la kapon. Li lasas la vundon parte malfermita por permesi la elfluon de infektaĵoj. En the sekvaj tagoj, la vivo de Gage pendas je tre maldika fadeno. Li suferas pro alta febro kaj severa infekto en sia cerbo, kiu lasas lin en duonkonscia stato dum kelkaj semajnoj. Liaj parencoj jam preparas lian tombon kaj mendas ĉerkon, ĉar neniu kredas je lia postvivo.
But la korpo de Phineas Gage montras nekredeblan forton. Kontraŭ ĉiu medicina atendeco, la infekto komencas cedi, la febro malaperas, kaj la vundoj iom post iom resaniĝas. Jam en novembro, malpli ol du monatojn post la terura eksplodo, doktoro Harlow raportas, ke lia paciento kapablas libere marŝi en la domo kaj ekstere, kaj ke lia korpa sano preskaŭ plene revenis. Gage perdis la vidpovon en sia maldekstra okulo, sed liaj ceteraj sensaj kaj motoraj kapabloj estas tute normalaj. Li povas paroli, pensi, memori kaj moviĝi same kiel anta…
![Lernu Esperanton pere de lernu.net [VBLOG #001]](https://i.ytimg.com/vi/e9GrHyfdzac/default.jpg)
