Ikso-radioj: Miraklo kaj tragedio (Esperanto)
Voĉo de Esperantujo publikigis antaŭ 4 monatoj en Esperanto Ĉu ne?
Ni ne povas montri ĉi tiun filmeton al vi, ĉar viaj agordoj pri kuketoj ne permesas tion al ni.
Por rigardi kaj re-agordi viajn kuketojn, vizitu la paĝon Kuketoj.
Vi povas daŭre spekti la filmeton ĉe la originala platformo:
Originala paĝo
Spekti filmon ĉe Tubaro ne ŝtelas la spekton de Jutubo. La spekto enkalkuliĝas en ambaŭ Tubaro kaj Jutubo. Mi komprenas.
- 0 Spektoj
- Komentu!
- 0
Via ŝato/malŝato, ankaŭ viaj ĝenro-proponoj por ĉi tiu afiŝo estas konservita nur en Tubaro, ili ne estas sendataj ekster niaj serviloj. Simile, la statistikoj pri la afiŝo (spektoj, ŝatoj, komentoj ktp), ankaŭ aliaj atribuoj, ekzemple ĝenroj, venas de Tubaro mem. Ili neniel estas rilataj al tiuj ĉe la originala platformo. Mi komprenas.
Viaj signaloj pri problemoj rilate ĉi tiun afiŝon estos sendataj nur al la administrantoj de Tubaro. Ĉi tiu funkcio neniel estas rilata al ebla simila eco ĉe la originala platformo de la filmo. Por raporti problemon al la administrantoj de la originala platformo, uzu la raportofunkcion ĉe tiu platformo. Mi komprenas.
Priskribo
En nia magazino, temas pri la eksterordinara malkovro de ikso-radioj kaj la heroa sed tragika historio de la frua radiologio.
Imagu silentan, duonlumigitan laboratorion en la urbo Vircburgo, Germanio. Estas la vespero de la oka de novembro, mil ok cent naŭdek kvin. Profesoro pri fiziko, Wilhelm Conrad Röntgen, laboras sola. Li estas homo de ekstrema precizeco kaj koncentriĝo. Sur lia tablo troviĝas speciala vitra tubo, nomata tubo de Hittorf, tra kiu li pasigas altan elektran tension por studi katodajn radiojn. Por certigi, ke neniu videbla lumo eskapu el la tubo, li tute envolvis ĝin per dika, nigra kartono. La ĉambro estas tute malluma. Subite, li rimarkas ion neeblan. Sur kemia ekrano, kiu troviĝas je pluraj futoj for de la tubo, aperas malforta, verda brilo. La ekrano estas kovrita per bariaj saloj, sed ĝi devus esti tute nigra, ĉar la kartono blokas la tutan lumon de la tubo. Röntgen estas konfuzita sed fascinita. Li movas la ekranon pli malproksimen, kaj la brilo restas. Li metas diversajn objektojn inter la tubo kaj la ekrano: libron, pecon de ligno, eĉ metalajn monerojn. La radioj pasas tra la solidaj objektoj kvazaŭ ili estus el aero, lasante nur malklarajn ombrojn sur la brila kemia surfaco.
Röntgen komprenas, ke li malkovris tute novan specon de radiado, ion nekonatan al la scienco de lia tempo. Ĉar li ne scias, kio ili estas, li nomas ilin simple ikso-radioj, uzante la matematikan simbolon por la nekonataĵo. Dum la sekvaj sep semajnoj, li preskaŭ ne eliras el sia laboratorio. Li manĝas kaj dormas tie, laborante en profunda sekreto por kompreni la ecojn de ĉi tiuj misteraj radioj. Li malkovras, ke ili povas penetri homan karnon, sed estas haltigitaj de la densaj ostoj. Je la dudek dua de decembro, mil ok cent naŭdek kvin, li invitas sian edzinon, Anna Bertha Ludwig Röntgen, en la laboratorion. Li petas ŝin meti ŝian manon sur fotografian platon kaj eksponas ĝin al la ikso-radioj dum dek kvin minutoj. Kiam li rivelas la bildon, aperas io terura kaj mirinda: la unua radiografio de la homa korpo. Oni klare vidas la ostojn de ŝia mano kaj la du ringojn sur ŝia fingro, kiuj aperas kiel nigraj siluetoj. Legendo diras, ke vidante la bildon, Anna Bertha ekkriis, ke ŝi vidis sian propran morton.
Röntgen publikigas sian malkovron fine de la jaro mil ok cent naŭdek kvin. La novaĵo disvastiĝas kun rapideco, kiu estas tute nekutima por tiu epoko. Ĝi ne nur aperas en sciencaj revuoj, sed fariĝas ĉefpaĝa novaĵo en ĵurnaloj tra la tuta mondo. Homoj estas ravitaj de la ideo de nevidebla lumo, kiu permesas vidi tra solidaj muroj kaj ene de la homa korpo. Profesoro Röntgen mem fariĝas mondfama famulo, kvankam li restas modesta kaj eĉ rifuzas akiri patenton pri sia malkovro. Li kredas, ke lia laboro apartenas al la tuta homaro kaj devas esti libere uzata por la bono de ĉiuj. En mil naŭ cent unu, li ricevas la plej unuan Nobel-premion pri fiziko pro ĉi tiu atingo, kiu fundamente ŝanĝis nian komprenon pri materio kaj energio.
La efiko de la malkovro de Röntgen sur la medicino estis tuja kaj revolucia. Antaŭ la ikso-radioj, kuracistoj devis fidi je palpsento, aŭskultado kaj, tre ofte, je riska kirurgio por ekscii, kio okazas interne de paciento. Subite, ili havis fenestron en la vivantan korpon. Jam en januaro de mil ok cent naŭdek ses, malpli ol du monatojn post la malkovro, kuracistoj en Britio kaj Usono komencis uzi la novan teknologion por trovi kuglojn en vunditaj soldatoj kaj por diagnozi rompitajn ostojn kun precizeco neniam antaŭe imagita. Doktoro John Hall-Edwards estis unu el la pioniroj, kiu uzis ikso-radiojn dum kirurgia operacio por gvidi sian skalpelon. La milita medicino tute transformiĝis; dum la Balkana Milito, moveblaj maŝinoj estis portitaj al la fronto por savi vivojn de vunditoj.
Sed la fascino ne limiĝis al hospitaloj. La publiko vidis la ikso-radiojn kiel miraklon, kaj eĉ kiel fonton de amuziĝo. En la grandaj urboj, oni instalis aparatojn en butikoj, kie homoj povis pagi por vidi la ostojn de siaj propraj manoj. Aperis reklamoj por vestoj el plumbo, kiuj supozeble protektis la pudoron de virinoj kontraŭ homoj kun imagitaj ikso-radiaj okulvitroj. Eĉ en ŝubutikoj, dum la postaj jardekoj de la dudeka jarcento, oni uzis fluoroskopojn por vidi kiel la ostoj de la piedo sidas en nova ŝuo. En la scienca mondo, la laboro de Röntgen naskis novajn kampojn de esplorado. Ĝi inspiris Henri Becquerel malkovri radioaktivecon en mil ok cent naŭdek ses, kaj helpis al jo jo to o m s o n malkovri la elektronon en mil ok cent naŭdek sep.
Ankaŭ la fama inventisto Thomas Alva Edison vidis la grandegan potencialon de la nova teknologio. Li rapide komencis eksperimenti por krei pli efikajn aparatojn. En majo de mil ok cent naŭdek ses, li prezentis sian fluoroskopon, kiu permesis al kuracistoj vidi moviĝantajn bildojn de la interno de la korpo en reala tempo, anstataŭ atendi la ellaboron de statika fotografia plato. Edison uzis specialan ekranon el kalcia volframato, kiu brilis multe pli hele ol la substancoj uz…
