Marie Curie: Scienco kaj ofero (Esperanto)
Voĉo de Esperantujo publikigis antaŭ 3 monatoj en Esperanto Ĉu ne?
Ni ne povas montri ĉi tiun filmeton al vi, ĉar viaj agordoj pri kuketoj ne permesas tion al ni.
Por rigardi kaj re-agordi viajn kuketojn, vizitu la paĝon Kuketoj.
Vi povas daŭre spekti la filmeton ĉe la originala platformo:
Originala paĝo
Spekti filmon ĉe Tubaro ne ŝtelas la spekton de Jutubo. La spekto enkalkuliĝas en ambaŭ Tubaro kaj Jutubo. Mi komprenas.
- 2 Spektoj
- Komentu!
- 0
Via ŝato/malŝato, ankaŭ viaj ĝenro-proponoj por ĉi tiu afiŝo estas konservita nur en Tubaro, ili ne estas sendataj ekster niaj serviloj. Simile, la statistikoj pri la afiŝo (spektoj, ŝatoj, komentoj ktp), ankaŭ aliaj atribuoj, ekzemple ĝenroj, venas de Tubaro mem. Ili neniel estas rilataj al tiuj ĉe la originala platformo. Mi komprenas.
Viaj signaloj pri problemoj rilate ĉi tiun afiŝon estos sendataj nur al la administrantoj de Tubaro. Ĉi tiu funkcio neniel estas rilata al ebla simila eco ĉe la originala platformo de la filmo. Por raporti problemon al la administrantoj de la originala platformo, uzu la raportofunkcion ĉe tiu platformo. Mi komprenas.
Priskribo
En nia magazino, temas pri la nekredebla vivo de Marie Curie, kies genio transformis la sciencon kaj kies oferoj lasis profundan spuron en la historio de la homaro.
La historio de ĉi tiu eksterordinara virino komenciĝas en Varsovio, Pollando, la sepan de novembro de la jaro mil okcent sesdek sep. Tiam Pollando estis sub la severa regado de la Rusa Imperio, kiu forte limigis la polan kulturon kaj tute malpermesis al virinoj studi en universitatoj. Ŝia naskiĝnomo estis Maria Skłodowska. Ŝi naskiĝis en familio de instruistoj, kie scienca scivolemo kaj klereco estis alte taksataj, sed la financa situacio de la familio estis tre malfacila pro la politikaj cirkonstancoj. Jam kiel juna knabino Maria elstaris pro sia fenomena memoro kaj eksterordinara talento pri lernado.
Por superi la malpermeson de la caraj aŭtoritatoj, Maria kaj ŝia pli aĝa fratino Bronisława aliĝis al sekreta, eksterleĝa akademio nomata la Fluganta Universitato, kie polaj studentoj kunvenis kaŝe en privataj domoj por studi sciencojn en sia propra lingvo. Sed tio ne sufiĉis por ke ili povu realigi siajn sonĝojn pri veraj akademiaj karieroj. Tial la du fratinoj faris solemnan pakton. Maria laborus kiel guvernistino por finance subteni la medicinajn studojn de sia fratino en Parizo. Kiam Bronisława finus siajn studojn kaj fariĝus kuracistino, ŝi siavice subtenus Marian por ke ankaŭ ŝi povu veni al Francio kaj ekloĝi en Parizo.
Tiu ĉi plano postulis jarojn da pacienco kaj peza laboro. Maria pasigis plurajn jarojn kiel guvernistino en kamparaj bienoj, instruante infanojn de riĉaj familioj, dum ŝi uzis ĉiun liberan momenton de la nokto por memstare legi librojn pri fiziko kaj matematiko. Ŝi eĉ spertis profundan personan doloron, kiam ŝia amo al la filo de unu el ŝiaj dungantoj estis malakceptita pro ŝia malriĉeco. Tiu ĉi kora vundo tamen ne estingis ŝian intelektan flamon, sed male, plifortigis ŝian decidon lasi ĉion malantaŭ si kaj dediĉi sian tutan vivon al la scienco.
Fine en novembro de la jaro mil okcent naŭdek unu, en la aĝo de dudek kvar jaroj, Maria alvenis en Parizon. Ŝi tuj aliĝis al la fama Sorbona Universitato. La unuaj monatoj estis ekstreme malfacilaj por la juna polino. Ŝia franca lingvo estis neperfekta, kaj ŝi devis rapide kompletigi siajn sciojn pri matematiko kaj fiziko. Ŝi loĝis en mizera, frosta subtegmenta ĉambro en la Latina Kvartalo, kie vintre la akvo frostiĝis en la glaso, kaj ŝi ofte nutris sin nur per pano, teo kaj kelkaj karotoj. Malgraŭ la konstanta malsato kaj malvarmego, ŝia sindediĉo estis absoluta. Ŝi sukcese akiris sian diplomon pri fiziko en la jaro mil okcent naŭdek tri kiel la plej bona studentino de sia kurso, kaj sekvajare ŝi akiris ankaŭ diplomon pri matematikaj sciencoj.
En the jaro mil okcent naŭdek kvar okazis renkontiĝo, kiu definitive ŝanĝis la historion de la scienco. Ŝi renkontis la francan fizikiston Pierre Curie, kiu tiam estis estro de la laboratorio ĉe la Municipa Lernejo pri Industria Fiziko kaj Kemio de Parizo. Pierre jam estis respektata pro siaj gravaj malkovroj pri magnetismo kaj kristaloj. Ili tuj trovis profundan spiritan kaj intelektan ligon. Kvankam Maria komence hezitis kaj eĉ planis reveni al Pollando por labori kiel instruistino, la profunda amo kaj respekto de Pierre konvinkis ŝin resti en Francio. Ili geedziĝis en simpla civila ceremonio la dudek sesan de julio de the jaro mil okcent naŭdek kvin. Por la ceremonio, Maria rifuzis la tradician blankan robon kaj elektis simplan, malhelbluan veston, kiun ŝi poste povis praktike uzi en la laboratorio. En la jaro mil okcent naŭdek sep naskiĝis ilia unua filino, Irène.
En la jaro mil okcent naŭdek ses, la franca fizikisto Henri Becquerel faris surprizan malkovron. Li rimarkis, ke uraniaj saloj spontanee elsendas misterajn radiojn, kiuj povas trapasi opakan paperon kaj influi fotografiajn platojn, eĉ sen bezono de sunlumo. Ĉi tiu fenomeno profunde fascinis Marian. Ŝi decidis elekti ĉi tiujn misterajn radiojn kiel temon de sia doktoriĝa disertaĵo. Por mezuri la tre malfortan elektran kurenton produktitan de ĉi tiuj radioj en la aero, ŝi uzis tre precizan elektrometron, kiun Pierre kaj lia frato inventis kelkajn jarojn pli frue. Per ĉi tiu instrumento, Maria komencis siajn unuajn eksperimentojn, sen suspekti, ke ŝi tiel malfermas la pordon al tute nova epoko de la homa scienco.
La eksperimentoj de Marie Curie rapide kondukis al revoluciaj konkludoj. Ekzamenante diversajn kemiajn elementojn, ŝi malkovris, ke ankaŭ la elemento torio elsendas similajn radiojn. Ŝi formulis kuraĝan kaj tute novan hipotezon: la elsendo de tiuj ĉi radioj ne dependas de la kemia kombino de la substanco, sed estas propraĵo de la atomo mem. Ĉi tiu ideo estis vere revolucia, ĉar tiutempe la scienca mondo kredis, ke la atomo estas la plej malgranda, nedividebla kaj neŝanĝebla unuo de la materio. Por priskribi ĉi tiun kapablon de certaj elementoj elsendi radiojn, ŝi kreis la terminon radioaktiveco.
Ekzamenante naturajn mineralojn, Marie rimarkis ion eĉ pli eksteror…
